uit: Aa, A, van der : Aardrijkskundig
Woordenboek der Nederlanden. 14 delen, Gorinchem, 1839-1851
GARMERWOLDE ook Garmerswolde of Germerwolde, vanouds Germerwald en in eenen
brief van 1301 Gedmerawalda genoemd, dorp in Fivelgo, prov. Groningen, arr.,
kant.en 3 1/2 uur ZW van Appingedam, gem. en 3/4 uur ZW van Ten Boer.
Men telt er in de kom vanhet dorp 25 huizen en 180 inwoners en met de
buurtschappen de Bovenrijge en Heidenschap 76 huizen en 500 inwoners die meest
hun bestaan vinden in de landbouw, en onder welke eenige welvaart heerscht ,
uithoofde de nabijheid van de stad Groningen. De ligging van de landen is hooger
aan de noordzijde van het Damsterdiep, alwaar men goede vaste, vruchtbare klei
heeft, doch aan de zuidzijde in de Heidenschap is de bodem lager en derrie
achtig. Het dorp, dat niet bestraat is, heeft niet veel doorrid van rijtuigen,
als liggende 10 minuten N van den kleiweg, welke van Groningen naar Appingedam
loopt.
De inwoners die hier allen Hervormd zijn, behoren tot de classis van
Appingedam, ring van Slochteren. De eerste die hier het leeraarambt heeft
waargenomen, is geweest Johannes Clettingius, die in het jaar 1595 herwaarts
kwam en in het jaar 1597 geremoveerd werd. Het collatierecht behoort
gedeeltelijk aan de provincie Groningen, gedeeltelijk aan het Geertruidsgasthuis
te Groningen en gedeeltelijk aan de kerkvoogden en kerkeraad.
De zeer oude kerk is een groot kruisgebouw, met een alleszins bezienswaardig
doch nu enigszins vervallen orgel. In deze kerk vindt men oude nissen, kasten in
den muur, kunstig bewerkte ijzeren deuren, vooral fraaije grafstenen en andere
dingen meer, welke elders veelal zijn vernietigd. Hare stichting dagteekent van
het laatst der twaalfde tot het begin dertiende eeuw, volgens eenen vroeger
aanwezigen steen. De zware, vierkante stompe toren staat aan de westzijde,
afgescheiden van de kerk, nagenoeg van dezelfde hoogte en van een slag- en
uurwerk voorzien. Men vindt te Garmerwolde het volgende, zonderlinge
grafschrift:
Anno 1672, den 9 Martis, is in den Heere gerust D'Eerw
welgeleerde D. Hermannus Sebastiani, pastor tot Garmerwolde, sins olders 95
en sins predighamt 60 jaren, ende leidt alhier begraven, voorwachten een
salyge opstanding
Wat
is wereldts vals bedryf
Ick
bracht 't aan 't 6 wyf
En
meende 't waer gewonnen
nu
ben ick koud en styf
Hier
onder legt myn lyf
als
van de dood verslonne
De Dorpsschool wordt door een gemiddeld getal van 60
leerlingen bezocht.
Dit dorp is de geboorte plaats van de verdienstelijken Hendrik
Wester, den ijverigen voorstander van het verbeterd schoolonderwijs, geb. den 23
Januarij 1753, overl. deb 19 Februarij 1821, als schoolonderwijzer in de Pekel-A
, en schoolopzichter in het vijfde schooldistrict der provincie Groningen.
Bij den watervloed van 1824 heeft dit dorp, wegens de laagte
der landerlijen, groote schade geleden. Bij den storm van 31 december 1836 en
daarop volgenden watervloed, zijn de landerijen onder dit dorp wederom
gedeeltelijk onder water geraakt.
